‘Wet-en regelgeving moet innovatie stimuleren, niet afremmen’
Johan Vlot is voorzitter van Verpakkingsunie Nederland, de belangenbehartiger van bedrijven die zich bezighouden met verpakkingen en verpakkingsmaterialen. Sinds dit jaar is deze branchevereniging aangesloten bij ONL voor Ondernemers. Vlot vertelt over de heetste hangijzers waar de ondernemers uit deze branche tegenaan lopen.
Waar staat Verpakkingsunie Nederland voor?
“Verpakkingsunie Nederland is de belangenbehartiger van bedrijven die actief zijn in verpakkingen en verpakkingsmaterialen. Wij komen op voor de bedrijven die een belangrijke rol spelen in de verpakkingsketen. Het gaat met name om groothandelaars en verpakkingsproducenten. Onze leden zijn werkzaam in een breed scala aan producten: van kartonnen dozen, bekers en voedselverpakkingen tot folies, pallets en industriële verpakkingen.
De brancheorganisatie bestaat sinds 1934. Wij zijn opgericht als de NVGP, de Nederlandse Vereniging van Groothandelaren in Papier en Verpakkingsmaterialen. Lange tijd leidde de NVGP een redelijk slapend bestaan. Alles liep wel, dus er was niet echt noodzaak om in actie te komen. Toen in 2008 de verpakkingenbelasting werd geïntroduceerd, kwam er opeens veel af op de branche. Die was onuitvoerbaar en werd ook afgeschaft en ging op in de huidige afvalbeheerbijdrage. Rond 2017/2018 werd er allerlei Europese wet-en regelgeving op ons afgevuurd. Vanaf dat moment kwam er een einde aan het slapende bestaan. Er werd een directeur aangesteld door het bestuur en de naam werd aangepast, omdat die niet meer helemaal de lading dekte.
Verpakkingsunie Nederland zet zich in voor een toekomst waarin duurzaamheid, innovatie en praktische uitvoerbaarheid hand in hand gaan. Dat betekent dat we voortdurend zoeken naar slimme oplossingen. Herbruikbare verpakkingen waar dat kan, en recyclebare single-use verpakkingen als dat de meest praktische keuze is. Tegelijkertijd vinden we dat wet- en regelgeving innovatie moet stimuleren in plaats van afremmen. Alleen door samen te werken met ondernemers, overheid en andere stakeholders kunnen we de verpakkingsketen verder verduurzamen.”
Wat zijn de heetste hangijzers in de verpakkingsbranche?
“De grootste uitdaging is het vinden van de juiste balans tussen duurzaamheid, uitvoerbaarheid van wet- en regelgeving en ondernemerschap. Niemand in onze branche is tegen verduurzaming. Integendeel, onze leden investeren volop in innovatieve verpakkingsoplossingen en betere recycling. Maar de regels moeten wel uitvoerbaar en praktisch blijven.
Een belangrijk dossier is de invoering van de Europese Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR). Die stelt ambitieuze eisen aan onder meer hergebruik, recyclebaarheid en het verminderen van verpakkingsafval. De doelstellingen onderschrijven wij, maar de uitwerking vraagt om realisme en consistentie. Er moet ruimte blijven voor verschillende materialen en toepassingen, zodat bedrijven kunnen blijven innoveren en consumenten veilig en efficiënt kunnen worden bediend. Daarnaast zien wij dat de sterke beleidsmatige focus op plasticreductie en -recycling het risico met zich meebrengt dat andere duurzame innovaties minder ruimte krijgen. Denk bijvoorbeeld aan biogebaseerde en innovatieve kunststoffen die fossiele grondstoffen kunnen vervangen. Een integrale benadering van duurzaamheid voor de hele keten blijft daarom essentieel om de circulaire economie daadwerkelijk te versterken. Een gelijk Europees speelveld is cruciaal. In de praktijk zien we dat de PPWR voortbouwt op nationale systemen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV), terwijl deze systemen per lidstaat sterk verschillen, bijvoorbeeld in tarieven en uitvoering. Dit kan juist leiden tot nieuwe verschillen binnen de interne markt, terwijl de verordening harmonisatie beoogt.
Een ander heet hangijzer is de SUPD, Single Use Plastics-richtlijn. Nederland is het meest streng. Om een voorbeeld te geven; binnen de PPWR wordt voor bepaalde toepassingen een onderscheid gemaakt op basis van de materiaalsamenstelling van verpakkingen. Zo kan een verpakking met een zeer beperkt kunststofaandeel (minder dan vijf procent) voor specifieke doeleinden als overwegend niet-kunststof worden beschouwd. Tegelijkertijd blijft de SUPD van toepassing op producten die beperkt uit kunststof bestaan. Daardoor kan dezelfde verpakking in verschillende kaders anders worden behandeld, wat leidt tot onduidelijkheid en uitvoeringsproblemen in de praktijk. Het probleem is dat voor bepaalde toepassingen geen alternatieven voor kunststofcoatings worden geaccepteerd, mede omdat deze in Nederland niet als recyclebaar worden gezien, terwijl zij in bredere Europese context wel als verwerkbare en recyclebare verpakkingsoplossingen worden beschouwd. We zien in de praktijk dat verschillende lidstaten pragmatisch omgaan met specifieke toepassingen, zoals kartonnen bekers met een beperkte kunststofcoating. Het is belangrijk dat dergelijke praktische benaderingen ook binnen de Europese kaders mogelijk blijven, zodat duurzame én werkbare oplossingen naast elkaar kunnen bestaan.
Ten slotte constateren wij dat zowel de SUPD als de PPWR sterk inzetten op hergebruikssystemen. Hoewel hergebruik in veel gevallen een waardevolle oplossing kan zijn, geldt dit niet voor alle toepassingen. De juiste keuze hangt af van factoren zoals hygiëne, logistiek en de totale milieubelasting over de levenscyclus.
Waarom is de Verpakkingsunie Nederland aangesloten bij ONL voor Ondernemers?
“Wij zijn aangesloten bij ONL voor Ondernemers omdat we geloven dat ondernemers een krachtige gezamenlijke stem nodig hebben. Veel regelgeving wordt ontwikkeld zonder voldoende praktijkkennis van de sector. Via ONL kunnen wij onze ervaringen uit de verpakkingsbranche delen en bijdragen aan beter uitvoerbaar beleid. Uiteindelijk draait het om de juiste balans tussen economie en duurzaamheid. Ondernemers willen investeren in innovatie en verduurzaming, maar moeten ook de ruimte krijgen om hun werk goed te kunnen blijven doen. Samen met ONL kunnen we die boodschap krachtiger overbrengen richting de politiek en beleidsmakers. Zo zorgen we ervoor dat de stem van de verpakkingsbranche wordt gehoord én dat ondernemers kunnen blijven ondernemen.”
Johan Vlot is voorzitter van Verpakkingsunie Nederland. Foto: Verpakkingsunie Nederland
