“Ik begrijp totaal niet dat werknemers uit buitenland geweerd worden. Laten we een magneet zijn voor toptalent.” Met deze uitspraak zette topondernemer Derek Roos de toon tijdens de tweede editie van OndernemersPoort in het Haagse Nieuwspoort. De bijeenkomst heeft als doel om een brug te slaan tussen de ondernemers en de Haagse politiek. Dat is hard nodig, vonden veel ondernemers in de zaal.
Ondernemers lieten van zich horen tijdens OndernemersPoort. “Ik zeg wel eens voor de grap tegen mijn werknemers. Ik ga liever met je trouwen dan voor me gaat werken. Zodra je iemand aanneemt, ben je als ondernemer de sjaak als iemand ziek wordt”, riep een ondernemer uit de zaal tijdens OndernemersPoort richting het panel met politici. “Volgens mij weet de politiek helemaal niet wat wij doen”, zei een andere ondernemer, Titus Kramer. “Als je niet weet wat ondernemers doen, kun je ook geen goed beleid maken. We zien bovendien dat veel overheidsbeleid gericht is op grote bedrijven en het mkb vaak wordt vergeten.” Daarin ligt volgens hem ook een belangrijke taak voor brancheverenigingen. “Die moeten veel meer laten zien wat het mkb doet”, vond Kramer.
Van studentenhuis tot wereldspeler
Tijdens OndernemersPoort kwamen ondernemers, politici en belangenbehartigers samen om de kloof tussen praktijk en beleid te verkleinen. Onder leiding van journalist en communicatieprofessional Karel Ornstein werden diverse thema’s besproken, zoals de verkiezingsuitslag, het regeerakkoord, arbeidsmigratie en het terugbrengen van de loondoorbetaling bij ziekte naar een jaar. De succesvolle techondernemer Derek Roos trapte OndernemersPoort af. Hij vertelde hoe zijn softwarebedrijf Mendix uitgroeide van een idee dat op een studentenkamer ontstond tot een wereldwijd platform. “Wij dachten dat we het ei van Columbus hadden gevonden, maar het duurde even voordat de rest van de wereld er ook zo over dacht”, zei Roos. De doorbraak kwam pas na jaren van doorzetten, waarna het bedrijf uiteindelijk werd overgenomen door gigant Siemens.
Politiek moet randvoorwaarden scheppen
Volgens Roos ligt de sleutel tot succes in ambitie en snelheid. Groot denken, niet alleen de grootste van Nederland willen worden, maar van wereld. Zeker in de techsector. Het is ook belangrijk om de juiste en beste mensen aan boord te halen. Daar ligt rol ook een rol voor de politiek, die de randvoorwaarden moet scheppen om talenten uit het buitenland binnen te halen. Ook uit het buitenland”, wees Roos. Daar sloot directeur Liping Ling van de Vereniging Chinese-Aziatische Horeca Ondernemers (VCHO) zich bij aan. “Er is een tekort aan specialiteitenkoks, maar de overheid stelt dat elke kok Aziatische specialiteiten kan koken, maar dat is niet zo. Als deze koks niet kunnen overkomen uit Azië, gaan restaurants dicht en dat kost banen.”
Arbeidsmigranten onmisbaar
Die spanning tussen ambitie en realiteit liep als een rode draad door de middag. Ondernemers gaven aan dat het beleid vaak te veel gericht is op de korte termijn. Innovatie, investeringen en doorgroeimogelijkheden blijven daardoor achter, terwijl juist daar volgens velen de toekomst van de Nederlandse economie ligt. In de daaropvolgende paneldiscussie gingen Kamerleden Jan Schoonis (D66), Renate den Hollander (VVD) en Henk Vermeer (BBB) en ONL-voorman Erik Ziengs met elkaar in debat over arbeidsmigratie en loondoorbetaling bij ziekte in het tweede jaar. Over één punt was brede consensus: zonder arbeidsmigranten loopt de economie vast.
‘Uitwassen aanpakken’
Van de landbouw tot de horeca en logistiek – sectoren draaien in toenemende mate op buitenlandse krachten. Tegelijkertijd worstelt de politiek met vragen rond huisvesting en draagvlak. “Als alle arbeidsmigranten het werk een dag neer zouden liggen, zijn alle schappen in de supermarkt binnen een halve dag leeg”, waarschuwde Vermeer. “Een realiteit die we onder ogen moeten zien. Uitwassen moeten wel aangepakt worden; drie ploegendiensten die samen een bed delen; dat kan echt niet meer.” Dat vindt D66 ook. “Arbeidsmigranten zijn echt nodig voor de bouw van woningen; zonder gaat niet, maar deze mensen moeten wel fatsoenlijk gehuisvest worden.” Ziengs wees erop dat naast het aantrekken van vakmensen uit het buitenland er ook iets moet worden gedaan aan de toeslagen. “Veel mensen kiezen er bewust voor om minder te werken, omdat meer werken niet loont door toeslagen. Werken moet dus eerst weer gaan lonen.” Daar is de VVD het mee eens. Den Hollander: “Het helpt als meer mensen fulltime aan de slag gaan. Waar mogelijk moeten we ook kijken hoe banen op andere manier kunnen worden ingevuld. Kan fruit bijvoorbeeld niet met een robot worden ingepakt? Zeker omdat arbeid ook heel duur is geworden.”
Loondoorbetaling bij ziekte verkorten
Daarnaast houdt de loondoorbetalingsplicht van twee jaar bij ziekte de gemoederen bezig. Vooral voor het mkb vormt dit een groot financieel risico. Meerdere panelleden spraken zich uit voor hervorming, waarbij de lasten eerlijker verdeeld moeten worden. “Wij zijn een voorstander om hier iets aan te doen. Voor het mkb is dit niet te doen. Het is gewoon een molensteen om de nek”, zegt D66’er Schoonis. “De Wet verbetering Poortwachter is volgens Ziengs de afgelopen jaren ‘volledig uitgehold’. “Vaak betaal je twee jaar lag honderd procent het loon door als werkgever. Ook wordt er na twee jaar ziekte een transitievergoeding uitgekeerd. Dat is geen goede prikkel om mensen weer aan het werk te krijgen.” Ziengs wees erop dat er nu al heel lang wordt gepraat over dit onderwerp, maar dat het nu tijd is ‘om knopen door te hakken’. Volgens Vermeer is de twee jaar loondoorbetaling een blok aan het been van ondernemers. “Je wordt hierdoor bang om personeel aan te nemen. Het kabinet wil hier wel iets aan doen, maar heeft nog geen financiële dekking hiervoor gevonden”, wees Vermeer.
Kansen voor samenwerking
Ondanks de kritiek klonk er ook voorzichtig optimisme. Zowel ondernemers als politici zien kansen om beter samen te werken. Volgens Roos ligt de oplossing niet in het benadrukken van tegenstellingen, maar juist in samenwerking. “De afstand is er, maar dat betekent niet dat we tegenover elkaar staan. Ik zie genoeg kansen om samen te werken”, aldus de ondernemer.
Stem van de ondernemer
De bijeenkomst maakte duidelijk dat de kloof tussen politiek en ondernemers nog altijd bestaat, maar de wil om die te dichten er ook is. Initiatieven als OndernemersPoort kunnen een brug slaan tussen ondernemers en de politiek. Ook ONL voor Ondernemers blijft zich hiervoor inzetten. “Zo’n 45.000 ondernemers zijn indirect en direct, vaak via brancheverenigingen, bij ons aangesloten”, legt ONL-voorman Erik Ziengs uit. “Afgelopen jaar kwamen bijvoorbeeld de branchevereniging voor rietdekkers, ambulante handelaars en metaalrecyclingbranche erbij. Allemaal branches, die graag gehoord willen worden in de politieke arena. Wij zijn in staat om hun boodschap over te brengen en komen ook met concrete oplossingen”, aldus Ziengs.
